Kontrola obrotu towarami o znaczeniu strategicznym stanowi istotny element polityki bezpieczeństwa zarówno w wymiarze krajowym, jak i globalnym. Dotyczy wspólnych działań podejmowanych przez przedsiębiorców i administrację rządową, związanych z obrotem z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Staje się głównym filarem polityki zagranicznej i bezpieczeństwa NATO i Unii Europejskiej i współpracy Państw Członkowskich w tym zakresie. Zasady obrotu z zagranicą towarami o znaczeniu strategiczny, reguluje Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.
Zgodnie z zapisami powyższej Ustawy…”
(Art. 11.)
Przedsiębiorca wnioskujący o zezwolenie na obrót uzbrojeniem lub korzystający z krajowego zezwolenia generalnego na obrót uzbrojeniem jest obowiązany utworzyć i stosować wewnętrzny system kontroli i zarządzania obrotem uzbrojeniem, zwany dalej “wewnętrznym systemem kontroli”.
W ramach wewnętrznego systemu kontroli należy określić w szczególności zadania organów przedsiębiorstwa, podstawowe zadania na stanowiskach pracy w zakresie kontroli i zarządzania obrotem, zasady doboru pracowników, archiwizacji danych, kontroli wewnętrznej, realizacji zamówień oraz szkolenia.
Wewnętrzny system kontroli podlega certyfikacji zgodności z wymaganiami międzynarodowych norm ISO 9000 i wymaganiami określonymi w ust. 2.).
Wewnętrzny System Kontroli, to narzędzie zapobiegania transferom strategicznie ważnych towarów, w tym uzbrojenia i sprzętu wojskowego, do niewłaściwych odbiorców:
jest elementem krajowego systemu kontroli eksportu,
reguluje zasady obrotu towarami o znaczeniu strategicznym,
określa sposób ewidencji obrotu,
pozwala kontrolować każdą komórkę w organizacji,
porządkuje proces decyzyjny w organizacji,
pozwala eliminować błędy pracowników,
buduje wiarygodność organizacji.
Wewnętrzny System Kontroli opiera się na 3 filarach:
znajomości parametrów technicznych towaru,
znajomości partnera handlowego,
wiedzy na temat możliwości wykorzystania towaru.
Co powinien zawierać system WSK????
(w oparciu o zalecenia Porozumienia z Wassenaar)
1.Pisemna deklaracja polityki przedsiębiorstwa w zakresie zgodności prowadzenia obrotu obowiązującym prawem;
2.Znajomość deklaracji przez zarząd przedsiębiorstwa i personel;
3.Struktura i odpowiedzialność:
– Określenie odpowiedzialności za realizację polityki przedsiębiorstwa w zakresie kontroli obrotu:
w ramach istniejącej struktury organizacyjnej,
utworzenie nowej wyspecjalizowanej komórki organizacyjnej,
– Wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za kontrolę obrotu (członek zarządu – koordynator WSK);
4.Kompetencje i odpowiedzialność koordynatora WSK:
– nadzór nad prawidłowym funkcjonowanie i rozwojem systemu,
– nadzór nad procedurami operacyjnymi,
– znajomość aktualnych regulacji prawnych,
– klasyfikacja i analiza ryzyka transakcji,
– przeglądanie i zatwierdzanie transakcji handlowych,
– komunikacja wewnętrzna i zewnętrzna,
– audity wewnętrzne,
– szkolenia wewnętrzne.
5.Procedury:
– klasyfikacja towarów,
– analiza ryzyka transakcji,
– wnioskowanie o zezwolenie / powiadamianie o korzystaniu (zamiarze korzystania) z zezwolenia generalnego.
– Kontrola dostawy towaru.
– Ocena skuteczności funkcjonowania systemu i zgodności z obowiązującym prawem.
6.Szkolenia:
– wewnętrzne,
– zewnętrzne.
7.Ewidencja obrotu.
– Archiwizacja danych.
– Sprawozdawczość i działania naprawcze.
8.Komunikacja zewnętrzna:
– powiadamianie,
– raportowanie.
Wykaz podstawowych przepisów dot. WSK, wg stanu na 15.03.2024:
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 stycznia 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie krajowego zezwolenia generalnego. (DZ.U. 2024 poz. 57)
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 19 kwietnia 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie krajowego zezwolenia generalnego (Dz.U. 2023 poz. 787)
